करेक्सनपछि बुल ट्रेन्डमै परिवर्तन आउन सक्छ

29 Nov,2016
  • nanada_11_11_29_2016_5_46_48.jpg
                                                             नन्द किशोर मुन्दडा
                              
 
नेपाली पैसा 
काठमाडौं : निश्चय नै यतिबेला सेयर बजारका लगानीकर्ताले केही आत्मबल गुमाएको अवस्था छ । 
 
सेयर बजारको ब्यूटी (सुन्दरता) भनेकै घट्नु र बढ्नुमै छ । यदि बजार घटबढ भएन भने त्यो वास्तविकरूपमा बजार नै हुँदैन । यसर्थ, अहिले बजार केही तल झरिरहँदा हामीले त्यसरी नै बुझ्नुपर्छ । 
 
धेरैले सेयर बजार अब विस्तारै वियरिस ट्रेन्डमा गयो भन्न थालेका छन् । बजार घटेको सत्य पनि हो । तर जहाँसम्म बुलिस र बियरिसको कुरा छ । यसमा मेरा बुझाई अलिफरक छ । अब पहिला जस्तो बजार पूर्णरुपमा बियरिस नै भन्ने हुँदैन । 
 
केही अंकसम्म बजार समग्ररुपमा नै तल झर्न सक्छ । तर त्यसपछि सेक्टरवाइज बुल र बियरिसको प्रवृत्ति देखिन सक्छ । हाम्रो बजारलाई कहिल्यै पनि कम्पनीको नाफाले डोर्याउन सकेन । अहिलेसम्म कम्पनीले राम्रो गरेका आधारमा बुल आएको वा कम्पनीको अवस्था बिग्रेका आधारमा बियरिस भएको भन्ने नै छैन । 
 
बजार जहिले पनि पुँजी वृद्धिको कारणले बढेको छ । जब सूचीकृत कम्पनीको चुक्ता पुँजी वृद्धि हुन थाल्छ, अनि त्यतिबेला कम्पनीहरूले आकर्षक बोनस र हकप्रद घोषणा गर्न थाल्छन् । त्यसपछि बजार ह्वात्तै बढ्ने गरेको छ । 
 
यसपटक पनि फेरि त्यही प्रवृत्ति देखियो । बजार हकप्रद र बोनसकै कारण बढेको हो भने त्यही कारण फेरि घट्नुलाई आश्चर्य मान्नु पनि भएन । 
 
चुक्ता पुँजीको आधारमा बढ्ने बजारलाई बिमा समूहले फेरि माथि लैजान सक्ने अवस्था छ । यदि, बिमामा चुक्ता पुँजी वृद्धिको खबर आएमा लगानीकर्ता फेरि त्यतातिर झुमिन सक्छन् । 
 
अनि, हेर्नुहोस न, थोरै समयमै बैंकको भाउ कति सस्तो भइसक्यो, निकै राम्रा हुँदै गएका मध्यमस्तरका बैंकको भाउ चार सयदेखि ६ सयको हाराहारीमा झरिसक्यो । अब कति तल झर्ने । एउटा लेबलमा पुगेपछि अब त किन्नुपर्छ, निकै सस्तो भइसक्यो भन्नेहरू बजारमा छिट्टै आउने मैले देखेको छु । 
 
अहिले बजार तल झर्नुमा आपूर्ति बढी हुनु प्रमुख कारण हो । यसबाहेक अहिले एफपीओले पनि बजार घटाउन भूमिका खेल्न थालेका छन् । बजारमा तीन हजार, ३५ सय भएका कम्पनीको १५ सय भन्दा कम भाउमा किन्न पाउने भएपछि कसले तिर्ने ३५ सय । 
एफपीओ पनि बजार घटाउने एउटा प्रमुख हतियार बन्न थालेको जस्तो देखेको छु । हकप्रद र बोनसको कारण त छँदैछ ।
 
बजार घट्दा पनि पहिलाजस्तो पीँधमा पुग्दैन जस्तो लाग्नुमा एउटा प्रमुख कारण म्युचुअल फन्ड कम्पनीहरू आधार हुन् । पहिला बजार घट्दा म्युचुअल फन्ड कम्पनी थिएनन् । अहिले थुप्रै म्युचुअल फन्ड कम्पनी छन् । बजार एउटा तहमा पुगेपछि त उनीहरूले सेयर किन्लान नि । 
 
यदि, बजार लगातार झर्दा पनि म्युचुअल फन्ड कम्पनीले सेयर किनेनन् भने उनीहरूको उपस्थितिको बारेमा बजारमा प्रश्न उठ्नेछ । यसर्थ, बजार पहिला जस्तो पिँधमा पुग्दैन भन्ने एउटा प्रमुख आधार यो पनि हो । अब पहिला जस्तो बजार क्र्यास हुने सपना नदेखे पनि हुन्छ । 
 
बजारलाई यतिबेला तल झार्नमा बैंक ब्याजदरले केही भूमिका खेलेको छ । यो एउटा चक्र हो । ब्याजदर बढ्दै गएपछि त्यसको केही असर बजारमा देखिनु स्वभाविक हो । 
 
बजार पहिला जस्तो क्र्यास नहुने अर्को महत्वपूर्ण पक्ष कम्पनीहरूको सुशासनमा सुधार आउनु हो । पहिला सुशासन ध्वस्त भएका कम्पनी अहिले निकै राम्रा भएका छन् । 
 
जस्तो नेपाल बंगलादेश बैंक, एनसीसी बैंकलगायतलाई हेर्नुस् न । यिनीहरूको आन्तरिक सुशासनमा धेरै परिवर्तन आइसकेको छ । अन्य संस्थामा पनि सुधार भएको छ । 
 
बजार घट्नुमा कतिपयले भारु एक हजार र पाँच सय रूपैयाँमा लगाइएको प्रतिबन्धलाई पनि कारण मानेका छन् । मलाई यसले त्यति धेरै असर गरे जस्तो लाग्दैन । तर एउटा कारण चाहिँ, जसले भारु होल्ड गरेका थिएका उनीहरूलाई अप्ठेरो परेकाले अहिले बजारबाटै पनि पैसा निकाल्नुपर्ने बाध्यता परेको चाहिँ हुन सक्छ । 
 
सधैं बैंक तथा वित्तीय संस्थाको मात्र प्रभाव हुने अनि यी कम्पनीमा उतारचढाव आउने बित्तिकै समग्र बजारमा असर गर्ने प्रवृत्तिको न्यूनीकरण हुन आवश्यक छ । उत्पादनमूलक क्षेत्रका कम्पनी भित्र्याएपछि यो समस्या कम हुनेछ । 
 
धितोपत्र बोर्डले अहिले यो काम थालिसकेकाले सकारात्मक प्रभाव पर्ने देखिन्छ । युनिलिभरजस्तो दुईचारवटा कम्पनी सूचीकृत भए बजारको अवस्थामै परिवर्तन हुन सक्छ ।

अहिले बैंक तथा वित्तीय संस्थाले मात्र बजारलाई डोर्याएकाले पनि समस्या भएको हो । रियल सेक्टरको बलियो उपस्थिति हुने हो भने बजारको प्रवृत्ति नै फरक हुन जान्छ । अनि, बजारको घटाई र बढाईको परम्परागत ढर्रामा परिवर्तन आउन सक्छ । 
 
 (सेयर बजारलाई अत्यन्तै राम्रोसँग बुझेका स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसनका पूर्वअध्यक्ष नन्दकिशोर मुन्दडासँग नेपाली पैसाले गरेको कुराकानीमा आधारित ।)