Market Closed

बुक विल्डिङमा यसरी तोकिन्छ मूल्य, सर्वोत्तम सिमेन्टको आइपीओ भाउ कति होला ?

15 Mar,2021
  • Book-Buildings_3_15_2021_8_09_10.png
इशारा कोइराला
 
काठमाडौं : पछिल्लो समय आइपीओले निकै चर्चा पाएको छ । गाउँदेखि शहरसम्म आइपीओका बारेमा चर्चा छ । तर सामान्यतयः प्रतिकित्ता १ सय रुपैयाँमा आइपीओ भर्दै आएका लगानीकर्तालाई बुक विल्डिङमार्फत आइपीओ जारी हुने भएपछि केही चिन्तित पनि बनाएको देखिन्छ । यता, कतिपय लगानीकर्ता भने नयाँ प्रक्रिया सुरु हुन लागेको भन्दै खुशी छन् ।

यस विधिबाट उत्पादनमूलकलगायत अन्य थुप्रै क्षेत्रका राम्रा कम्पनी पुँजी बजारमा भित्रिने भन्दै उनीहरु खुशी भएका हुन् । यस विधिमा प्रतिकित्ता १सय रुपैयाँमा आइपीओ आवेदन गर्न पाइदैंन । किन भने यसमा कम्पनीको अवस्था अनुसार प्रिमियम भाउ निर्धारण हुन्छ । 
 
यस्तै, न्यूनतम १० कित्ताका लागि आवेदन दिन नपाउने व्यवस्था पनि बुक विल्डिङमा छ । यस विधिबाट आइपीओ जारी भएका कम्पनीहरुमा न्यूनतम ५० कित्ताका लागि आवेदन दिनुपर्ने व्यवस्था बुक विल्डिङ निर्देशिका, २०७७ गरिएको छ । त्यसो त यो व्यवस्था न्यून पुँजी भएका लगानीकर्तालाई बहिस्कार गर्नका लागि ल्याइएको भन्दै आलोचना पनि भइरहेको छ ।

अहिले यो व्यवस्थाबाट सर्वोत्तम सिमेन्टले आइपीओ जारी गर्नका लागि प्रक्रिया अगाडि बढाएको छ । तथापि, आइपीओ जारी गर्नुपूर्व कम्पनीले विभिन्न चरणको प्रक्रिया पार गर्नुपर्ने हुन्छ । अहिले उसले आन्तरिक तयारीको लागि बोर्डसँग सोधपुछ गरेको छ । धितोपत्र बोर्डमा कम्पनी आधार मूल्य निर्धारण भएपछि मात्रै आवेदनका लागि कम्पनी आउने धितोपत्र बोर्डका सहप्रवक्ता रुपेश केसीले बताए । 
 
बुक विल्डिङमा कसरी हुन्छ आधार मूल्य निर्धारण ? 
 
यस विधिमार्फत सुरुमा संस्थागत लगानीकर्तालाई सेयर बिक्री गरिसकेपछि मात्र सर्वसाधारणलाई आइपीओ जारी गरिन्छ । बुक विल्डिङमा योग्य संस्थागत लगानीकर्ताबाट प्राप्त आशय मूल्यको अध्ययन गरी धितोपत्रको आधार मूल्य तय गर्नुपर्ने व्यवस्था धितोपत्र बोर्डले जारी गरेको निर्देशिकामा उल्लेख छ । आधार मूल्य तय भएपश्चात धितोपत्रको बिक्री मूल्य सीमा निर्धारण गर्नुपर्नेछ । 
 
उदाहरणका लागि, कुनै एउटा कम्पनीले बुक विल्डिङमार्फत आइपीओ जारी गर्नुपर्ने भएमा सबैभन्दा पहिले कम्पनीले आफ्नो वित्तीय अवस्थालगयतको सूचकहरुको मूल्यांकनका आधारमा एउटा मूल्य निर्धारण गर्नुपर्ने हुन्छ । उक्त निर्धारण भएको मूल्य माथि धितोपत्र बोर्डबाट योग्य ठहरिएका (बुक विल्डिङमा) संस्थागत लगानीकर्ता समावेश गरी आधारसहित उक्त भाउमाथि छलफल गर्नुपर्नेछ ।

संस्थागत लगानीकर्ताले त्यस भाउमा सहमति जनाउन पनि सक्छन् । अनि असहमति राख्न पनि सक्छन् । असहमत भएमा संस्थागत लगानीकर्ताले आशय मूल्य पेश गर्न पाउनेछन् । उक्त मूल्यको अध्ययन गरेर कम्पनीले फेरि आधार मूल्य निर्धारण गर्नेछ । यो सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि एउटा आधार मूल्य निर्धारण हुन्छ ।

उक्त आधार मूल्यमा २०% थप गर्दा कायम हुने मूल्य माथिल्लो सीमा र तल्लो सीमा आधार मूल्यमा २०% घटाउँदा हुने गरी कायम गर्नुपर्नेछ । मानौं, कम्पनीको आधार मूल्य ५ सय रुपैयाँ निर्धारण भयो । उक्त आधार मूल्यको माथिल्लो सीमा ६ सय र तल्लो सीमा ४ सय रुपैयाँ हुन्छ । त्यस मूल्यमा विडिङ गर्नका लागि धितोपत्र बोर्डमा आवेदन दिनुपर्ने हुन्छ ।

बोर्डबाट स्वीकृति पाएपछि उक्त सीमामा रहेर योग्य संस्थागत लगानीकर्ता बोलकबोलमा सहभागी हुनुपर्छ । बोलकबोलका आधारमा कट अफ मूल्य निर्धारण हुन्छ । र अन्त्यमा, उक्त कट अफ मूल्यमा १०% छुट दिई सर्वसाधारणका लागि आइपीओ जारी हुनेछ । 
 
आइपीओ निष्कासनका लागि धितोपत्र बोर्डमा विवरणपत्र पेश गर्नुपर्ने 
 
संस्थागत लगानीकर्तालाई आइपीओ बाँडफाँड गरिसकेपछि ७ दिनभित्र धितोपत्र बोर्डमा संशोधित विवरणपत्र स्वीकृतिका लागि पेश गर्नुपर्नेछ । उक्त विवरणपत्रमा कट अफ मूल्य, धितोपत्र बाँडफाँट भएका योग्य संस्थागत लगानीकर्ताको नामावली, बाँडफाँड भएको धितोपत्रको संख्यालगायत विषय उल्लेख गर्नुपर्छ । विवरणपत्रमा पेश भएको विवरण उचित लागेमा बोर्डले एक साता भित्रमा स्वीकृत दिन्छ । स्वीकृत भएको एक साता भित्र आइपीओका लागि आह्वानपत्र प्रकाशन गर्नुपर्ने व्यवस्था निर्देशिकामा छ ।  
 
सर्वोत्तम सिमेन्टले निर्धारण गर्यो ७५० भाउ
 
सर्वोत्तम सिमेन्टले प्रतिकित्ता सेयरको ७५० रुपैयाँ मूल्य निर्धारण गरेको छ । कम्पनीले बुक विल्डिङ विधिबाट आइपीओ निष्कासन गर्नुपूर्व आधार मूल्य तय गर्न योग्य संस्थागत लगानीकर्तासँगको छलफलमा आशय मूल्य माग गर्नुपूर्व आफ्नो मूल्य सार्वजनिक गरेको हो । यसआधारमा, सर्वोत्तम सिमेन्ट बुक विल्डिङ विधिमार्फत आइपीओ जारी गर्ने प्रक्रियाको पहिलो चरणमा रहेको छ ।

कम्पनीले भ्याल्यूएसन गराएर ७५० रुपैयाँको मूल्य प्रस्तावसहित योग्य संस्थागत लगानीकर्तासँग छलफलमा जाने तयारी गरेको छ । त्यसो त यस कम्पनीले योग्य संस्थागत लगानीकर्तासँग छलफल, अधार मूल्य तय, बिक्री सीमा निर्धारण र बोलकबोलमार्फत कट अफ मूल्य निर्धारण लगायतका प्रक्रिया पार गर्नै बाँकी रहेको छ ।

तसर्थ, कम्पनीले अहिले निर्धारण गरेको प्रतिकित्ता ७५० रुपैयाँ भाउ माथि उल्लेखित चरणहरु पार गरेपछि  स्वीकृत भएको खण्डमा मात्रै लागू हुनेछ । संस्थागत लगानीकर्ताले असहमति जनाएको खण्डमा कम्पनीले प्रस्तावित भाउ घटाउनुपर्ने पनि हुनसक्छ ।
 
सर्वोत्तमले कसरी निर्धारण गर्यो ७५० रुपैयाँ भाउ ?
 
यस कम्पनीले आफ्नो व्यावसायिक उत्पादन सुरु गरेपछि नै नाफा कमाउँदै आएको छ । विगत ३ वर्षको औसत मुनाफा (कर पछिको) वार्षिक १ अर्ब ४ करोड भन्दा बढी भएको उसको भनाई छ । साथै, ३ वर्षको औसत प्रतिसेयर आम्दानी ५२ रुपैयाँ रहेको र आगामी ३ वर्षको औसत प्रतिसेयर आम्दानी ४५ रुपैयाँभन्दा बढी हुने अनुमान गरेको छ ।

यता, आइपीओबाट प्राप्त रकममध्ये ४०% ले ऋण भुक्तानी गर्नेछ । त्यसपछि कम्पनी शतप्रतिशत ऋण मुक्त हुनेछ । बाँकी रकमले उत्पादन क्षमता दोब्बर गर्ने योजना रहेको कम्पनीको भनाई छ । यसबाट ४ वर्षपछि वार्षिक प्रतिफल ७५% भन्दा बढी हुन जाने प्रक्षेपण गरेको छ । आइपीओ जारी भएपश्चात पहिलो ३ महिना भित्रै १०% बोनस सेयर र २५% नगद लाभांश दिने निश्चित भएको कम्पनीको भनाई छ । 

के हो बुक बिल्डिङ विधि, यसमा कसरी बिक्री हुन्छ आइपीओ ?

 

Post Your Comment